Ume blossoms are often mentioned in Japanese poetry as a symbol of spring. When used in haiku or renga, they are a kigo or season word for early spring. The blossoms are associated with the Japanese Bush Warbler, and they are depicted together as one of the twelve suits on hanafuda (Japanese playing cards). During the Nara period (8th century), the blossom of the ume tree was preferred over the sakura (cherry) blossom, which became popular after the Heian period (794-1185).

 

Ume flowers have been well loved and celebrated in both China and Japan. In China, they are most commonly used as decoration during the Chinese New Year. The blossoms are common subjects in Chinese art and are among the most beloved of Chinese flowers. Unlike the Japanese, however, the Chinese see the blossoms as more of a symbol for winter rather than a harbinger of spring. It is precisely for this reason that the blossoms are so beloved, because they bloom most vibrantly amidst the winter snow, after other plants have shed their leaves, and before any other flowers appear.

ใช่เพียงแค่ ตุ๊กตาหมี!!
       
       โดย นพวรรณ สิริเวชกุล
       
     
       
       เมื่อสักปลายปีที่ผ่านมา หลายคนคงผ่านตาข่าวการประมูลตุ๊กตาหมีราคาเหยียบหมื่นในบ้านเรากันไปบ้างไม่มากก็น้อย ตุ๊กตาหมีนาม เทดดี้ แบร์ ที่หลายคนบนโลกใบนี้หลงใหลและอยากจะมีไว้ครอบครอง อย่างน้อยสักหนึ่งตัว
       
       ใครจะไปคาดคิดว่า ตุ๊กตาหมีแสนธรรมดาๆ ตัวหนึ่งจะมีเรื่องราว มีประวัติที่น่าสนใจไม่น้อย เริ่มจากประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อราวปี ค.ศ.1902 ครั้งที่ประธานาธิบดีคนที่ 26 ธีร์โอดอร์ รูสเวลท์ Theodore Roosevelt ต้องเดินทางไปเจรจาแบ่งพรมแดนระหว่างรัฐมิสซิสซิปปี้กับรัฐหลุย์ เซียน่า เจ้าภาพในครั้งนั้นให้การต้อนรับผู้นำด้วยการพาไปล่าหมีป่า แต่ครั้งนั้นกลับไม่พบหมีสักตัว บรรดาเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นจึงพาคิดแผนนำลูกหมีมาให้ ผู้นำประเทศได้ยิง แต่... ปรากฎว่า ประธานาธิบดีรูสเวลท์ กลับปฏิเสธที่จะยิง ซ้ำยังอุทานออกมา ว่า Spare the bear...
       
       เหตุการณ์นี้ยังความประทับใจให้กับการ์ตูนนิสต์ชื่อดังยุคนั้น คลิฟฟอร์ด เบอร์รีแมน Clifford Berruman เขาจึงวาดภาพที่ชื่อว่า Drawing the line in Mississippi และได้รับการตีพิมพ์ใน เดอะวอชิงตันโพสต์ ฉบับวันที่ 16 พฤศจิกายน ปี 1902 กลายเป็นที่กล่าวขานกันมาก จึงทำให้สามีภรรยามอร์ริสและโรส มิชทอม Morris and Rose Michtom ทำตุ๊กตาหมีผ้าขึ้นมาเพื่อยกย่องการกระทำครั้งนั้นของประธานาธิบดีของตัวเอง โดยตั้งชื่อเป็นเกียรติว่า เทดดี้ แบร์ โดยนำชื่อเทดดี้ ซึ่งเป็นชื่อเล่นของประธานาธิบดีมาตั้งเป็นชื่อตุ๊กตาหมี
       
       และนับแต่นั้นตุ๊กตาหมี เทดดี้แบร์ ก็กลายเป็นสินค้าขายดีติดอันดับในสหรัฐอเมริกา ถึงขนาดกลายเป็นสัญลักษณ์ในการหาเสียงของประธานาธิบดีรูสเวลท์ จนทำให้เขาได้รับคัดเลือกให้กลายเป็นประธานาธิบดีอีกสมัยหนึ่งด้วย
       
       นี่เป็นเรื่องราวทางฟากฝั่งสหรัฐอเมริกา.... แต่เรื่องเล่าทางเยอรมันนั้น มีความเป็นมาที่ยาวกว่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเจ้าของผู้ผลิตตุ๊กตาหมีขึ้นครั้งแรกของเยอรมัน เธอมีประวัติชีวิตที่น่าสนใจและติดตามไม่น้อย
       
       มาร์กาเรต ชไตฟ์ Margarete Steiff หญิงชาวเยอรมันผู้เป็นเจ้าของบริษัทของเล่นที่มีคุณภาพและราคาที่สูง นาม Steiff ด้วยคำประกาศที่เธอยืนยันตั้งแต่แรกเริ่มของการประดิษฐ์ตุ๊กตาผ้าก็คือ เธอจะทำสิ่งที่ดีที่สุดให้กับเด็กๆของเธอเท่านั้น...
       
       ผลิตภัณท์ของเธอล้วนแล้วแต่พิถีพิถันในการเลือกวัสดุ ส่วนประกอบใดๆ ไม่ว่าจะเป็นขนแพะชนิดละเอียด ที่พร้อมจะทักทอคุณภาพดี กระทั่งลูกตายังทำด้วยไม้หรือแก้ว พร้อมกับยัดไส้ด้วยเศษขี้เลื่อยอย่างดี ทุกขึ้นตอนการผลิตคือการเย็บด้วยมือทั้งสิ้น
       
       Margarete เกิดเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคมปี 1847 ที่เมือง Giengen an der Brenz ประเทศเยอรมนี เธอมีพี่สาว 2 คนและน้องชายร่วมสายโลหิตอีก 1 คน ชีวิตความเป็นอยู่ของครอบครัวเธอนั้นจัดว่าดี แต่ เหมือนโชคชะตาจะเล่นตลก เมื่อเธอมีอายุได้ 18 เดือน ก็เริ่มป่วยด้วยโปลิโอ และทำให้เธอไม่สามารถเดินได้นับตั้งแต่นั้นมา
       
       ตลอดชีวิตเธอต้องนั่งอยู่แต่บนเก้าอี้รถเข็น ด้วยเหตุนี้ทำให้มารดาของเธอเป็นห่วงเธอมากกว่าลูกคนไหนๆ แต่...มาร์กาเรต ไม่ต้องการให้ทุกคนมาห่วงเธอ เธอพยายามใช้ชีวิตเช่นคนปกติแม้ว่าเธอจะรู้ว่า อนาคตข้างหน้าเธอไม่อาจมีครอบครัวเช่นผู้หญิงคนอื่น แต่เธอก็ยังมีพลังใจในการใช้ชีวิตตลอดมา...
       
       เธอมักจะร้องขอให้ใครต่อใครพาเธอออกมาข้างนอกบ้าน เพื่อมีโอกาสมองเห็นสิ่งต่างๆ เช่นเด็กคนอื่นๆ เมื่อเธอเริ่มต้นเข้าโรงเรียน เธอก็ได้เพื่อนบ้านและพี่สาวที่เรียนอยู่ที่เดียวกัน ช่วยเหลือในการพาเธอไปโรงเรียนด้วย
       
       เธอพยายามเล่นกับเด็กอื่น เท่าที่สรีระของเธอจะอำนวย เธอมักจะคิดเกมส์ใหม่ๆ เพื่อเล่นกับเพื่อนๆ เสมอ...พร้อมๆ กับที่เธอเริ่มสนใจเย็บผ้าและถักโครเชท์
       
       ครั้นเธออายุได้ 17 ปี เธอเริ่มตระหนักมากขึ้นว่า เธอไม่สามารถเดินได้เช่นคนอื่น และร่างกายของเธอก็ไม่แข็งแรงเหมือนหญิงทั่วไป เธอเริ่มเรียนตัดเย็บอย่างจริงจัง และเปิดร้านตัดเย็บเสื้อผ้าร่วมกับพี่สองทั้งสองที่บ้าน ด้วยฝีมือที่ประณีตและการเอาใจใส่ต่อทุกฝีจักร ทำให้ใครต่อใครพากันยอมรับในฝีมือตัดเย็บของเธอ....
       
       แต่แล้ว... เธอก็ประสบปัญหาต่อมา...เมื่อแขนข้างขวาของเธอเริ่มใช้การไม่ได้ แต่..เธอก็ไม่ย่อท้อ เธอใช้แขนข้างที่เหลือหมุนล้อบนตัวจักรและหันมาเย็บเสื้อผ้าให้กับเด็กๆ แทน
       
       เมื่อพี่สาวทั้งสองของเธอแต่งงานออกเรือนไป มาร์กาเรตยุติกิจการเย็บผ้าระยะหนึ่ง เธอออกเดินทางไปรอบประเทศ พักอยู่ตามบ้านเพื่อน ก่อนที่เธอจะกลับมาตั้งต้นดูแลชีวิตด้วยตัวเอง...
       
       เธอได้น้องชายเข้ามาช่วยจัดระบบการทำงาน และเริ่มต้นทำธุรกิจ ตัดเย็บเสื้อผ้าร่วมกัน ด้วยการทำโรงงานขนาดเล็ก ตัดเย็บปัตติโค้ด(Petticoats) และ เสื้อผ้าเด็ก
       
       ดังเช่นชีวิตของใครหลายคน มีลงแล้ว ก็ย่อมมีขึ้น....ชีวิตของมาร์กาเรต ก็เช่นกัน หลังจากที่เธอตัดสินใจยืนด้วยตัวของตัวเองแล้ว ในปี 1880 เธอก็ไปค้นพบแบบการทำตุ๊กตาผ้ารูปช้างในนิตยสารแฟชั่นฉบับหนึ่ง เธอทดลองทำครั้งแรก 8 ตัว เพื่อเป็นของขวัญให้กับหลานๆ ของตัวเอง ซึ่งแน่นอนในยุคนั้น มันกลายเป็นของเล่นยอดฮิตของเด็กๆ ไม่ว่าหญิงหรือชาย
       
       หลังจากนั้นไม่นาน ก็เริ่มมีคนมาขอให้เธอเย็บตุ๊กตาผ้าให้อีก กระทั่งมันกลายเป็นสินค้าขายดีของเธอไปแล้ว และเธอจึงเริ่มเปลี่ยนโรงงานเย็บผ้าของตัวเองให้กลายมาเป็นโรงงานผลิตตุ๊กตาผ้ารูปสัตว์ชนิดต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ช้าง แมว สุนัขและหมู...
       
       สินค้าของเธอเริ่มเป็นที่ต้องการมากขึ้น น้องชายของเธอพยายามนำสินค้าออกโชว์ในงานแสดงสินค้าที่ Stuttgart ในปี 1883 แน่นอนมันประสบผลสำเร็จตามที่คาดและทำรายได้ให้กับเธอและน้องชายอย่างงดงาม จนต้องย้ายโรงงานจากบ้านมาตั้งที่ใหม่
       
       และเมื่อหลานชายของเธอเติบโตขึ้นเรื่อยๆ พวกเขาก็เข้ามาร่วมทำงานกับเธอ แต่มีเพียงคนเดียวที่สนิทสนมและร่วมคิดสร้างสรรค์กับเธอด้วย นั่นก็ Richard ในปี 1902 ริชาร์ด เริ่มมองหาช่องทางใหม่ๆ ให้กับธุรกิจของป้าตัวเอง เขามองเห็นช่องทางการทำตุ๊กตาหมีจากกระแสข่าวของประธานาธิบดีรูสเวลท์ พวกเขาจึงทดลองทำตุ๊กตาหมีขึ้นมา โดยตั้งชื่อครั้งแรกว่า PB แต่...ณ ประเทศเยอรมันกลับไม่ค่อยมีคนสนใจ ตุ๊กตาหมีชนิดนี้...
       
       การณ์กลับตาลปัตรเมื่อเขานำมันออกแสดงในงาน The World Exhibition ที่ St.Louis ประเทศสหรัฐอเมริกา ตุ๊กตาหมี PB ขายได้ถึง 12,000 ตัว หลังจากก่อนหน้านี้มันถูกซื้อไปแล้วในการออกร้านครั้งหนึ่งโดยลูกค้าชาวอเมริกันถึง 3,000 ตัวภายในชั่วพริบตา
       
       ความนิยมในตุ๊กตาหมีของอเมริกาส่งผลให้สมาชิกโรงงานของมาร์กาเรตที่ส่วนใหญ่เป็นแม่บ้านมีรายได้จากการเย็บตุ๊กตาหมีที่บัดนี้ ถูกตั้งชื่อใหม่ให้กลายเป็น เทดดี้แบร์ ตั้งแต่เมื่อปี 1906 และทำให้อีกปีต่อมา มาร์กาเรตขายตุ๊กตาหมีของเธอได้มากถึง 9 แสนกว่าตัว
       
       แน่นอนว่าผลิตภัณท์ตุ๊กตาผ้าของเธอนั้น ยังคงยึดมั่นหลักการเดิม คือ เธอจะทำสิ่งที่ดีที่สุดให้กับเด็กๆ ของเธอเท่านั้น มาร์กาเรตออกแบบตุ๊กตาทุกตัวของเธอด้วยตัวของเธอเอง เธอตรวจสอบคุณสินค้าทุกครั้งก่อนนำออกจากโรงงาน เธอทุ่มเทความรักให้กับตุ๊กตาทุกตัวของเธอ ซึ่งแน่นอน มันส่งผ่านไปถึงผู้รับที่นำตุ๊กตาเหล่านั้นกลับไปเป็นเจ้าของด้วย
       
       เธอเสียชีวิตที่บ้านเกิดของตัวเองในวันที่ 9 พฤษภาคม ปี 1909 ด้วยโรคปอดอักเสบ ในวัย 61 ปี ในวันที่เธอจากไปครอบครัวและคนงานเศร้าโศกเสียใจ แต่พวกเขาก็ยังดำเนินกิจการผลิตตุ๊กตาผ้าของมาร์กาเรตต่อมากระทั่งปัจจุบัน ด้วยยึดมั่นในอุดคติแต่ดั้งเดิม เพราะพวกเขากล่าวว่า บริษัทนี้ดำเนินต่อมาได้ด้วยจิตวิญญาณของมาร์กาเรตนั่นเอง.

  ดูเหมือนว่า เราจะนั่งอยู่ปลายขอบโลก ไม่มีใครมองเห็นเรา..

นั่นคือสิ่งที่เรารู้สึก...

ไม่มีความคิดใดๆ รกหัว เราไม่อยากขยับเคลื่อนออกจากที่....

ไม่อยากเดินทางไปไหนอีกแล้ว...

อยากจะปักหลักอยู่ที่ไปชั่วกาลนาน...

แต่ มันเป็นไปไม่ได้...ชีวิตของเรา เป็นแค่เพียงภาพหลอนลวงตาชั่วขณะ..

สักวัน โลกความจริงก็จะกระชากลากเรากลับไปยังโลกเก่าของเรา...

 

แต่....

ก่อนจะถึงวันนั้น...เวลานั้น...

เราอยากจะใช้ชีวิตแสนสุขในแต่ละวันให้เต็มอิ่ม...

ไม่ต้องกังวลกับเรื่องอะไร ....

เราหลงรักชีวิตที่นี่.......

ทุกวันนี้เรามีตึกสูงขึ้น มีถนนกว้างขึ้น แต่ความอดกลั้นน้อยลง เรามีบ้านใหญ่ขึ้น แต่ครอบครัวของเรากลับเล็กลง

เรามียาใหม่ๆ มากขึ้น แต่สุขภาพกลับแย่ลง

เรามีความรักน้อยลง แต่มีความเกลียดมากขึ้น

เราไปถึงโลกพระจันทร์มาแล้ว แต่เรากลับพบว่า แค่การข้ามถนนไปทักทายเพื่อนบ้านกลับยากเย็น

เราพิชิตห้วงอวกาศมาแล้ว แต่แค่ห้วงในหัวใจกลับไม่อาจสัมผัสถึง เรามีรายได้สูงขึ้น

แต่ศีลธรรมกลับตกต่ำลง เรามีอาหารดีๆ มากขึ้น แต่สุขภาพแย่ลง

ทุกวันนี้ทุกบ้านมีคนหารายได้ถึง 2 คน แต่การหย่าร้างกลับเพิ่มมากขึ้น

 

จากนี้ไป ขอให้พวกเราอย่าเก็บของดีๆ ไว้โดยอ้างว่าเพื่อโอกาสพิเศษ

เพราะทุกวันที่เรายังมีชีวิตอยู่ คือ โอกาสพิเศษสุดแล้ว

จงแสวงหาการหยั่งรู้ จงนั่งตรงระเบียงบ้านเพื่อชื่นชมกับการมีชีวิตอยู่ จงใช้เวลากับครอบครัว เพื่อนฝูงคนที่รักให้มากขึ้น...

กินอาหารให้อร่อย ไปเที่ยวในที่ ที่อยากจะไป บอกคนที่เรารักทุกคนว่า ...เรารักพวกเขาเหล่านั้นแค่ไหน

อย่าผลัดวันประกันพรุ่ง ที่จะทำอะไรก็ตามที่ทำให้เรามีความสุขเพิ่มขึ้น ทุกวัน ทุกชั่วโมง ทุกนาที...มีความหมาย เราไม่รู้เลยว่า ....

....เมื่อไร มันจะสิ้นสุดลง......

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

โลกที่เต็มไปด้วยความสมบูรณ์ มีอยู่จริงหรือ... โลกที่เต็มไปด้วยความสุขหาได้ ใช่หรือไม่... เป็นคำถาม ที่เรามักจะได้คำตอบหลากหลายทรรศนะ บ้างก็ว่ามันอยู่ไม่ไกลเกินเอื้อม เพียงแค่คุณเปิดตา สัมผัสใจ ก็จะหามันพบได้ไม่ยาก...

 

ส่วนคนที่มองทุกอย่างในแง่ลบอย่างฉัน ก็จะว่าสิ่งเหล่านี้โกหกทั้งเพ...มันไม่มีอยู่จริง และมันไม่เคยมีอยู่....

แต่สำหรับบางคน...เขาสามารถ ‘เลือก’ ที่จะรับและไม่รับบางอย่างได้ อย่างน่าอัศจรรย์....

 

ฉันเคยฉงนกับเรื่องราวของชายชราคนหนึ่ง ที่ทำเวลาหล่นหายไปเมื่อสามสิบปีที่แล้ว โลกของเขาหยุดอยู่ตั้งแต่เขารุ่นหนุ่ม... เรื่องทุกเรื่องที่เขาสนทนากับคนในโลกวันนี้ ยังเป็นบทสนทนาเมื่อสามสิบปีที่แล้ว.... ทุกสิ่งอย่างคือ เรื่องราวเมื่อสามสิบปีที่แล้ว...โลกของชายชราคนนี้ มีเพียงทะเล บ้านและครอบครัว... กว้างกว่านั้นหน่อยก็คือ หมู่บ้าน นี่คือโลกของเขา....

มีคนเล่าให้ฟังว่า เขาไม่เคยออกไปไหนทางบกไกลกว่าหมู่บ้าน แต่สำหรับทะเลแล้ว เขายังเป็นผู้เชี่ยวชาญและช่ำชองไม่เสื่อมคลาย ชายชราจะรู้ว่า เวลาไหนเขาควรจะจับอะไรเพื่อเป็นอาหารและเวลาไหนที่สรรพสัตว์ทั้งปวงต้องระแวงภัย....นั่นคือโลกของชายชรา คนที่ฉันว่า.....

 

แล้วมาวันหนึ่ง อีกฟากหนึ่งของโลกที่เต็มไปด้วยความเคลื่อนไหว...แต่มีบางพื้นที่

ที่บางสิ่ง บางอย่าง ยังคงเดิม....บางเรื่องราว มันฝังแน่นอยู่ในใจของใครที่นั่น อย่างยากจะลืม...สงคราม...

 

ในซอกมุมเล็กๆ แห่งเมือง Bialsko - Biala เมืองที่พร้อมจะก้าวกระโดดของโปแลนด์ ยังมีบ้านหลังน้อยหลังหนึ่งที่ เปิดตัวเป็นพิพิธภัณฑ์วรรณกรรม (Museum literature) มันซ้อนตัวอยู่ในซอกซอยของตึกสูงที่ใช้เป็นที่พักอาศัยของคนที่นั่น.... ลอดอุโมงค์เล็กๆ ด้านข้างมีประตูเหล็ก ที่สามารถทะลุสู่บ้านหลังนั้นได้....

เพื่อนชาวสิงคโปร์คนหนึ่งเป็นผู้ค้นพบ ก่อนชักชวนให้พวกเราที่สนใจเดินตามกันไป....เจ้าบ้าน ต้อนรับขับสู้พวกเราเป็นอย่างดี...เขาพูดได้เพียงภาษาโปลิช...

Tadeusz Modrzejewski คือชื่อของเขา ผู้ซึ่งทุ่มเมทั้งชีวิตที่เหลืออยู่ให้กับงานวรรณกรรม เขาคัดลอกงานของW.S. Reymonta ด้วยลายมือของเขาเอง ผลิตเป็นหนังสือที่ทำจากมือและจากใจ...

 

บ้านทั้งหลังเต็มไปด้วยเรื่องราวของ reymonta เขาวาดภาพประกอบ ประดับประดาไปทั้งบ้าน... Tadeusz กับบ้านและงานวรรณกรรมของ reymonta กลายเป็นหนึ่งเดียวในบรรยากาศเช่นนั้น

 

ใครจะคิดบ้างว่า มาถึงยุคนี้แล้ว ยุคที่ทุกอย่างสามารถซื้อหาและจ้างวานให้คนอื่นทำอะไรก็ได้ตามแต่เราจะ ‘สั่ง’ แต่สำหรับ tadeusz แล้ว เขาเป็นเพียงผู้สั่งตัวเองให้ทำในสิ่งที่ใจของเขาต้องการเท่านั้น...เขาสร้างทุกอย่างในบ้านหลังนั้น บ้านที่กลายเป็นพิพิธภัณฑ์วรรณกรรมตามที่เขาเรียก และสร้างมากับมือของเขาเอง...

 

ผนังทุกด้านเต็มไปด้วยเรื่องราวจากภาพวาดฝีมือของเขา เครื่องประดับตกแต่งทุกชิ้น ล้วนกลั่นมาจากใจของเขาทั้งสิ้น...ชีวิตของเขาอยู่ที่นี่... เขาสร้างมันผ่านกาลเวลา ที่เขาเต็มใจจะหยุดไว้เพียงแค่นั้น... จากวัน เป็นเดือน เป็นปี...เขาไม่ยี่หระ ว่าโลกภายนอกจะหมุนไปไกลแค่ไหน... เพราะ ณ วันนี้ ชายวัยกว่า 50 ยินดีจะยกทั้งชีวิตที่เหลืออยู่ของเขาให้งานวรรณกรรมของ W.S. Reymonta ผู้ซึ่งเป็นนักเขียนที่มีชีวิตอยู่ในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ผลงานของReymonta ส่วนใหญ่จะสะท้อนเรื่องราวของผู้คนในโปแลนด์ยุคก่อนอุตสาหกรรม ชีวิตที่มีความสุขอยู่กับธรรมชาติและทุกสิ่งที่ไม่ใช่อุตสาหกรรม!!....

 

Tadeusz เล่าให้ฟังว่าเขาฝันถึงนักเขียนคนนี้ ว่าต้องการให้เขาทำอะไรสักอย่าง เขาฝันถึงอุโมงค์ที่เขาเดินตาม reymonta มาเพื่อเจอกับอะไรบางอย่าง... สิ่งนั้นก็คือ บ้านหลังนี้ ที่เขาตัดสินใจเช่าและซื้อในเวลาต่อมา ต่อเติม ดัดแปลงจนกลายเป็นบ้านหลังงามที่อวลไปด้วยบรรยากาศของ reymonta

 

Tadeusz เคยมีครอบครัวเมียและลูก ที่ยอมรับไม่ได้กับแนวคิดเช่นนี้ของเขา จึงขอแยกทางจากไป ทุกวันนี้ เป็นเวลา 10 ปีแล้ว ที่เขามีชีวิตอยู่กับความฝันและงานคัดลายมือเพื่อเผยแพร่วรรณกรรมทำมือผลงานของ reymonta...

 

เขากิน นอน ทำงานอยู่ในบ้านหลังนั้น...ด้วยเงินจำนวนน้อยนิด เพียงยาไส้โดยได้รับการสนับสนุนจากองค์กรหลากหลายที่รู้ถึงความตั้งใจของเขา...

สิ่งที่สะดุดตาฉันมากที่สุดก็คือ...เขาเป็นคนไม่มีเวลา.... เขามีเพียงปฏิทินฤดูกาลที่เขาเป็นคนทำมันขึ้นมาเอง เพื่อให้เขาได้รู้เท่านั้นว่า ถึงเวลาของฤดูหนาว เขาต้องขึ้นไปทำงานบนชั้นสองของบ้าน บนโต๊ะที่มีนาฬิกาทรายตั้งไว้เพื่อบอกว่า เริ่มงานกระทั่งจบงานของแต่ละวัน... เขาจะเริ่มคัดลอกงานของ reymonta เมื่อฤดูหนาวมาถึง..

 

ส่วนฤดูอื่นๆ เขาก็จะคัดลอกงานอื่นๆ ที่ไม่สำคัญมาก ที่ห้องนอนของตัวเอง...เขาจะตื่นขึ้นมา เพื่อคัดลอกงาน เดินวนเวียนอยู่ในบ้าน ทำอาหาร เข้าห้องน้ำ และกลับมาคัดลอกงานต่อ.... เขายินดีต้อนรับทุกคนที่เข้าไปเยี่ยมชม พิพิธภัณฑ์ทางวรรณกรรมของเขาที่นั่น

 

ที่ตั้งอยู่ในมุมเล็กๆของเมือง Bialsko - Biala เมืองเก่าแก่อีกแห่งหนึ่งของโปแลนด์ ประเทศที่เต็มไปด้วยเรื่องราวของความเจ็บช้ำทางประวัติศาสตร์ ผู้คนแต่ละแห่งที่ ต่างก็มีร่องรอยความบอบช้ำที่เกิดจากสงคราม ไม่ลึกอยู่ภายในจิตใจ ก็เห็นกันได้จากสถานที่จริง....

ด้วยเหตุนี้หรืออย่างใด ก็สุดคาดเดา ที่ทำให้ชายผู้นี้ ‘เลือก’ ที่จะฝังตัวเองอยู่กับงานที่เขารัก..ทุ่มเททุกอย่างเพื่อสิ่งนี้สิ่งเดียว เขาไม่สนใจว่าใครจะทำอะไร ที่ไหน อย่างไร...เขาไม่เคยรู้ว่า เราเดินทางมาไกลแค่ไหน และใคร่จะรู้ในสิ่งที่เขาทำมากน้อยเพียงไร...

 

เขารับและรู้แต่เพียงว่า มีคนแปลกหน้ามาเยือน และเขาพร้อมที่จะต้อนรับด้วยไมตรีจิต..พร้อมจะเล่าความฝัน...ซึ่งมันไม่ใช่ความฝันอีกต่อไป..มันคือ ‘โลก’ ที่เขาเลือกจะอยู่...เพียงแต่พวกเรา คือคนแปลกหน้าที่เผอิญผ่านมา เยี่ยมชมโลกของเขาเท่านั้นเอง...

 

ที่นี่ ทำให้ฉันรู้ว่า บางครั้ง คนเรา ก็สามารถ เลือก ในสิ่งที่ตัวเราต้องการได้อย่างไม่ต้องรีรอ และเลือก ที่จะไม่ต้องการ ไม่ต้องรู้ความจริงของคนอื่น สังคมอื่น เพราะเขาเหล่านั้น ต่างก็มี โลกของตัว ที่เราก็ไม่อาจรู้ได้ว่า แท้จริงแล้ว โลกไหน คือโลกที่มีอยู่ หรือทั้งหมดมันเป็นโลกลวงเท่านั้น!!

 

 

 

    มีใครเคยสงสัย อย่างดิฉันบ้างไหมคะว่า ตรงที่ ๆ เรายืนอยู่ ทุกวันนี้ แต่เดิม เมื่อหลายร้อย หลายพันปีก่อนนั้น เคยมีใครยืนมาก่อนแล้วบ้าง... ยกตัวอย่าง ที่ บางลำพู อย่างที่วันนี้ ดิฉันอยากจะพาไปเดินเล่นชมวิว รำลึกถึงบริเวณนี้ในประวัติศาสตร์กันนะคะ ลองหลับตานึกภาพที่ไม่เหมือนในปัจจุบันนี้กันนะคะ
       
       บางลำพูนั้น กล่าวกันว่า เป็นหมู่บ้านเล็กๆ ของชาวสวนที่มาตั้งบ้านเรือนอยู่ห่างจากริมแม่น้ำเจ้าพระยา และบริเวณปากคลองบางลำพู มาตั้งแต่สมัยอยุธยา แล้วล่ะค่ะ เมื่อมีชุมชน ก็ต้องมีวัดนะคะ วัดที่เก่าแก่ละแวกนี้ ชื่อว่าวัดกลางนา ปัจจุบันก็คือ วัดชนะสงคราม นี่เองค่ะ
       
       “วัดกลางนา” หรือปัจจุบันนี้ เรารู้จักกันดีในนามของ วัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร เป็นวัดที่มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาแล้วค่ะ พอมาถึงช่วงสมัยรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 ได้ทรงแต่งตั้งพระราชาคณะฝ่ายรามัญเป็นผู้ดูแล คนทั่วไปในยุคนั้นจึงพากันเรียกตามภาษามอญว่า “วัดตองปุ”
       
       ครั้งที่สมเด็จฯ กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาททรงกรีฑาทัพกลับพระนคร หลังจากทรงมีชัยในสงครามเก้าทัพ พระองค์ได้ทรงทำพิธีสรงน้ำและเปลี่ยนเครื่องทรงตามพระราชพิธีโบราณที่วัดแห่งนี้ ก่อนที่จะเสด็จเข้าไปยังพระบรมมหาราชวัง จึงทรงโปรดฯ ให้บูรณะพระอารามใหม่ เมื่อปี พ.ศ. 2330
       
       จากนั้นรัชกาลที่1 จึงทรงพระราชทานนามวัดกลางนาใหม่ว่า “วัดชนะสงคราม”
       
       พระอุโบสถของวัดชนะสงครามนี้ เป็นฝีมือช่างวังหน้าสมัยรัชกาลที่ 1 หน้าบันตรงปั้นลมเป็นนาคลำยอง ซึ่งเป็นลักษณะพิเศษของช่างวังหน้า ด้านหลังผนังอุโบสถและช่องหน้าต่างรวมทั้งคันทวยทำเป็นลายกนกพันรอบใบเสมาที่ติดกับผนังโบสถ์เป็นรูปนารายณ์ทรงครุฑ ภายในเขียนจิตรกรรมฝาผนัง ซุ้มประตูด้านนอกเป็นรูปปั้นลายกนก บานประตูด้านในมีภาพเขียนสี บริเวณพระอุโบสถหลังพระประธานเป็นที่บรรจุพระอัฐพระเจ้าลูกเธอกรมพระราชวังบวรฯ ทั้งห้ารัชกาลค่ะ
       
       เดินมาทางเส้นถนนพระอาทิตย์ในปัจจุบันนี้ เราก็จะเห็นสวนสาธารณะข้างๆ กับป้อมพระสุเมรุเก่านะคะตั้งแต่สมัยของรัชกาลที่ 1 นั้นพระองค์โปรดให้สร้างป้อมปราการและกำแพงเมืองขึ้นมา 14 แห่ง แต่ทุกวันนี้เหลือร่องรอยชัดๆ อยู่สองแห่งด้วยกันคือ ที่ป้อมมหากาฬเชิงสะพานผ่านฟ้า และที่ป้อมพระสุเมรุนี่ล่ะค่ะ
       
       ป้อมพระสุเมรุนี้ ถูกสร้างขึ้นมาตั้งแต่พ.ศ. 2356 สร้างอยู่ตรงบริเวณปากคลองบางลำพูพอดีเลยค่ะ ห่างจากสี่แยกบางลำพูในปัจจุบันประมาณหนึ่งกิโลเมตรนะคะ
       
       ช่วงที่เป็นปากน้ำคลองติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา ในสมัยก่อนเป็นย่านจอดเรือต่างๆ มีการซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้ากันบริเวณนั้น มีผู้สันนิษฐานไว้ว่า มีชุมชนตั้งอยู่ทั้งบนบกในเป็นเรือนแพในน้ำค่ะ
       
       ว่ากันว่าชุมชนที่เก่าที่สุดก็น่าจะอยู่รอบวัดกลางนาหรือว่าวัดชนะสงครามนั่นเองนะคะ
       
       ด้วยความที่บางลำพูนั้น เป็นชุมชนเก่าแก่และมีพัฒนาการทีต่อเนื่อง จากหมู่บ้านชาวสวนในสมัยอยุธยา มาเป็นศูนย์กลางการติดต่อค้าขายที่สำคัญแห่งหนึ่งของกรุงเทพฯ เนื่องจากอยู่ไม่ไกลจากพระบรมมหาราชวังบริเวณคลองรอบกรุง คือตั้งแต่คลองบางลำพูถึงคลองโอ่งอ่าง
       
       ที่ดินบริเวณนี้จึงมักถูกเลือกให้เป็นที่พระราชทานแก่ขุนนางและข้าราชบริพาร นอกเหนือจากความเป็นศูนย์กลางของชุมชนที่หลากหลาย เป็นทั้งที่ตั้งของตลาด วัด และยังเป็นแหล่งรวมของความบันเทิงของกรุงเทพฯ มาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 แล้วนะคะ
       
       เพราะช่วงต้นรัตนโกสินทร์ชุมชนบางลำพูจะเป็นที่อยู่อาศัยของขุนนางรอบๆ วัด ซึ่งขุนนางดังกล่าวก็ถือเป็นกำลังหลักของกองทัพวังหน้า และยังเป็นที่รวมของผู้คนหลากหลายเชื้อชาติด้วยนะคะ ทั้งไทยแท้ มอญ แขก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกองทัพหน้าของไทย นอกจากนั้นยังมีคนจีน ลาว เขมร ผสมปะปนอยู่เป็นส่วนหนึ่ง ของแรงงานที่มาสร้างกำแพงเมืองด้วยค่ะ
       
       มีผู้กล่าวไว้ว่า แต่เดิม ชุมชนไทยโบราณที่เป็นกำลังหลักจะอยู่ทีชุมชนบางลำพู เพราะด้านหลังวัดโพธิ์หรือวัดประจำวังหลวง เป็นพื้นที่ที่ ขยายตัวได้น้อยมาก ส่วนหนึ่งเป็นชุมชนชาวจีนที่เรียกว่า ท่าเตียนด้วยค่ะ
       
       แต่พอมาดูที่วัดชนะสงครามซึ่งเป็นวัดประจำวังหน้า ทางทิศเหนือ จะมีการขยายตัวด้านที่อยู่อาศัยได้มากกว่า จึงทำให้เกิดการขยายเมือง ผู้คนและชุมชน ต่อมาจึงเกิดเป็นตลาดใหญ่ หลายๆ แห่ง เช่น ตลาดยอด ตลาดนานา และตลาดทุเรียนขนาบไปกับคลองบางลำพู ทำให้คลองบางลำพู กลายเป็นศูนย์กลางของมหรสพทั้งหลายทั้งปวงค่ะ บางลำพูสมัยก่อน จึงมีทั้งโรงละครร้อง โรงลิเก โรงหนัง และเป็นที่ชุมนุมศิลปินหลากหลายสาขาค่ะ
       
       บางลำพู ชุมชนที่เป็นที่อยู่ ศูนย์รวมของผู้คนมาทุกยุคทุกสมัย ย่านเก่าของกรุงเทพฯ เราอีกย่านหนึ่ง ย่านที่เป็นพื้นที่ของการละเล่น มหรสพมาแต่ไหนแต่ไร กระทั่งทุกวันนี้ ย่านบางลำพู บนถนนพระอาทิตย์ ข้าวสารและพระสุเมรุ ก็ยังเป็นย่านแห่งมหรสพ อยู่เช่นเดิมนะคะ
       
       น่าแปลกใจนะคะ ที่ไม่ว่าเวลาจะเปลี่ยนผ่านไปเช่นไร ผู้คนจะสลับสับเปลี่ยนเข้ามาใช้ชีวิตอยู่ในบริเวณนี้ ผืนดินที่เรายืนอยู่ แต่ความเป็นพื้นที่แห่งความรื่นเริง ก็ไม่เคยเปลี่ยนไปเลยค่ะ ทุกครั้งที่ย่านบางลำพูมีมหรสพ หรือการละเล่นสนุกสนาน ก็ทำให้ดิฉันอดหวนนึกไปถึง ผู้คนในยุคอื่นๆ ที่เขาเล่น เขาร้อง เขาสนุก อยู่บนที่ๆ เรายืนอยู่ตอนนี้ไม่ได้ค่ะ